Cuộc chuyển mình của hạ tầng đô thị Việt Nam

Từ những đô thị thiếu đường, thiếu nước sạch, thường xuyên ngập úng, sau hơn nửa thế kỷ, Việt Nam đang kiến tạo những hệ thống metro, vành đai, cao tốc, cầu lớn và hạ tầng xanh, thông minh, mở đường cho một vị thế mới trong khu vực…

Từ hạ tầng thiếu thốn đến cuộc tái thiết Thủ đô

Theo PGS. TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng), những năm sau 1975, điều kiện cấp nước, thoát nước, vệ sinh môi trường, giao thông, chiếu sáng và nhà ở tại Thủ đô còn rất hạn chế.

Những cây cầu, đường vành đai, metro và các trục phát triển mới đang tạo bộ khung hạ tầng cho cuộc tái thiết Thủ đô. Ảnh: Tiến Hào.

Từ điểm xuất phát đó, hệ thống giao thông, cấp điện, cấp thoát nước, xử lý chất thải, chiếu sáng, công viên, thông tin liên lạc… từng bước được đầu tư, tạo nên bộ khung vật chất cho quá trình cải tạo đô thị cũ, hình thành các khu đô thị mới, khu công nghiệp và trung tâm kinh tế.

“Không có sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng kỹ thuật đô thị, khó có thể có quá trình đô thị hóa với quy mô lớn như hiện nay”, ông Tiến nhận định.

PGS. TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng cũng nhìn nhận, hơn 50 năm xây dựng và phát triển đã tạo nên cuộc chuyển mình mạnh mẽ của đô thị Việt Nam.

Từ những đô thị có kết cấu hạ tầng thiếu thốn, đến nay Hà Nội, TP.HCM và nhiều đô thị lớn trở thành những đầu tàu kinh tế, tập trung nguồn lực, công nghệ và lao động chất lượng cao.

Hà Nội thời điểm giữa năm 2026 là một minh chứng rõ nét cho bước chuyển đó. Một loạt dự án lớn đang được đẩy nhanh. Hai khu đô thị đa mục tiêu và định cư tại Lĩnh Nam vừa được khởi công với tổng quy mô gần 268ha, dân số dự kiến khoảng 148.000 người, gần 149ha dành cho cây xanh, công viên ven sông.

Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng quy mô khoảng 11.418ha được định hướng tích hợp giao thông, công viên sinh thái, chỉnh trị bờ sông, tái thiết đô thị và các khu định cư mới. Cùng với không gian ven sông, 7 cầu qua sông Hồng đang được đặt trên “đường găng” tiến độ.

Ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Hà Nội đang chuyển từ xử lý từng vụ việc sang xử lý theo nhóm vấn đề. Camera AI, UAV, tổng đài phản ánh, bản đồ số và cơ sở dữ liệu cũng được đưa vào phát hiện, xử lý, giám sát các vấn đề đô thị.

Bứt phá với mạng lưới hạ tầng liên vùng

Nếu Hà Nội đang tái thiết không gian đô thị với sông Hồng là một trục phát triển quan trọng, tại TP.HCM, hạ tầng đang đóng vai trò mở rộng không gian và tăng sức kết nối cho toàn vùng kinh tế phía Nam.

Năm 2026, TP.HCM tập trung triển khai 77 công trình, dự án trọng điểm với tổng vốn khoảng 1,78 triệu tỷ đồng, gồm 51 dự án đường bộ, 11 dự án đường sắt đô thị, 14 dự án hạ tầng kỹ thuật và một dự án đường thủy. Trong 8 tháng đầu năm, thành phố đã khởi công 14 công trình với tổng mức đầu tư khoảng 466.379 tỷ đồng.

Theo ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, nhiệm kỳ 2025-2030, thành phố xác định phát triển hạ tầng giao thông là chương trình trọng điểm, đột phá.

Danh mục trọng điểm có nhiều dự án quy mô lớn như tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương, Bến Thành – Thủ Thiêm; cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2; tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu; cao tốc đô thị Hồ Tràm – Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài.

Riêng dịp Quốc khánh 2/9, thành phố dự kiến khởi công 6 công trình trọng điểm với tổng mức đầu tư khoảng 165.657 tỷ đồng, gồm đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành; nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1, quốc lộ 13; một số dự án thành phần Vành đai 4…

Mở hành lang từ đại ngàn ra biển

Còn tại miền Trung – Tây Nguyên, những tuyến cao tốc Bắc – Nam và Đông – Tây đang từng bước phá thế chia cắt, nối cao nguyên với duyên hải, cảng biển, sân bay và cửa khẩu, mở thêm không gian phát triển cho toàn vùng.

Sau hơn nửa thế kỷ, hạ tầng đô thị Việt Nam đã có bước chuyển mạnh mẽ,tạo động lực cho đô thị hóa và phát triển kinh tế.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn, mạng lưới cao tốc đang hình thành trục Bắc – Nam và các tuyến Đông – Tây như Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, Quy Nhơn – Pleiku, Quảng Ngãi – Kon Tum, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tăng khả năng tiếp cận các trung tâm kinh tế, dịch vụ.

Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông khu vực giai đoạn 2026-2030 vẫn lên tới hơn 380.000 tỷ đồng, chưa kể đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Bởi vậy, tư duy đầu tư phải chuyển từ từng tuyến, từng địa phương sang phát triển mạng lưới, hình thành hành lang, kết nối đa phương thức và khai thác không gian phát triển.

Tại Gia Lai, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhìn nhận, hạ tầng đang trực tiếp tái cấu trúc không gian kinh tế. Cao tốc Quy Nhơn – Pleiku dài 125km đang triển khai là một minh chứng, khi kết nối biển với cao nguyên và đưa các cơ hội đầu tư, thị trường đến gần nhau hơn.

Từ những chuyển động tại Hà Nội, TP.HCM đến miền Trung – Tây Nguyên, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến cho rằng, hạ tầng đô thị Việt Nam đang đứng trước một yêu cầu mới. Nếu hơn 50 năm trước, trọng tâm là mở rộng và bao phủ dịch vụ, thì giai đoạn tới phải hướng tới đồng bộ, xanh, thông minh, số hóa, phát thải thấp và có khả năng chống chịu.

Muốn vậy, phải khắc phục tình trạng quản lý chia cắt theo từng ngành, công trình, dự án và địa giới hành chính; chuyển sang quản trị hệ thống hạ tầng tích hợp, theo không gian đô thị, vùng đô thị và toàn bộ vòng đời công trình. Dữ liệu cũng phải trở thành nền tảng để nâng cao năng lực dự báo, ra quyết định.

Theo KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, sau hơn nửa thế kỷ, hạ tầng đô thị Việt Nam đã chuyển từ đáp ứng những nhu cầu thiết yếu sang kết nối các vùng kinh tế, mở rộng không gian phát triển.

“Chặng đường tới không chỉ được đo bằng số ki-lô-mét cao tốc hay số cây cầu mới, mà bằng khả năng kiến tạo những đô thị xanh hơn, thông minh hơn, chống chịu tốt hơn và đáng sống hơn. Đó là bước chuyển để hạ tầng đô thị Việt Nam từ “theo kịp” sang “dẫn dắt”, tạo nền tảng hướng tới nhóm quốc gia có hệ thống đô thị hiện đại hàng đầu khu vực”, ông Nghiêm nói.

Nguồn: Báo xây dựng

THI CÔNG XÂY NHÀ TRỌN GÓI MỚI NHẤT NĂM 2026 GIÁ HỢP LÍ CHỈ CÓ TẠI XÂY DỰNG AN PHÁT

KIẾN TẠO KHÔNG GIAN SỐNG – VỮNG BỀN THEO THỜI GIAN

XÂY DỰNG AN PHÁT – CHẤT LƯỢNG TẠO NÊN UY TÍN, UY TÍN TẠO NÊN THƯƠNG HIỆU

🏗️ Địa chỉ: 167 Trần Trọng Cung, Phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam (Quận 7 cũ)
📞Hotline / Zalo: 0906 333 369 – 028.2212.5951
💌 Email: xaydunganphat.369@gmail.com
🌐 Website: Địa chỉ Website công ty
📰 Facebook: Xây dựng An Phát
Thời gian làm việc: Tất cả các ngày trong tuần (8:00 – 18:00)